17
mar

KONTAKT Z DZIECKIEM – JAK CZĘSTO?

Jakiś czas temu otrzymałam e-maila z pytaniem, czy sąd może uregulować kontakty z dzieckiem częściej niż co drugi weekend.

                A więc, jak często można widywać się z dzieckiem po rozwodzie? Pomijam kwestię, gdy rodzice się dogadują i potrafią dostosować częstotliwość i godziny spotkań do swoich potrzeb, czy oczekiwań. Podkreślę jedynie, że porozumienie rodziców w tym względzie zasadniczo wiąże sąd (tzn. sąd nie może ingerować w decyzję rodziców) chyba, że byłoby sprzeczne z dobrem dziecka.

Zajmijmy się w takim razie przypadkiem braku porozumienia rodziców. Jak w każdym procesie, tak i w procesie rozwodowym sąd oczekuje od stron propozycji. Trzeba więc sądowi powiedzieć, jak chcielibyśmy się kontaktować z dzieckiem. Kwestią dość oczywistą jest, że ten przysłowiowy „co drugi weekend” to dość mało (są też oczywiście sytuacje, gdy jest to adekwatne do sytuacji). Nic nie stoi na przeszkodzie, by żądać więcej. Można więc zaproponować dzień lub dni w trakcie tygodnia, część ferii, wakacji, świąt, czy też uroczystości rodzinnych. Ryzyko jest jedynie takie, że sąd nie uwzględni całości żądań. Jeżeli jednak wniosek o szersze uregulowanie kontaktów z dzieckiem nie zostanie zgłoszony przez stronę postępowania, to mamy pewność, że sąd nic więcej nie orzecze.

Zwrócę przy tej okazji jeszcze uwagę na zwykle używany i przez strony i przez sąd termin „weekend”. Nie do końca wiadomo, kiedy weekend się zaczyna: czy w piątek po pracy, czy może dopiero w sobotę? Należy więc formułować żądania precyzyjnie np. od piątku do niedzieli od g. X do g. Y itp. Kolejny problem, jaki często spotykam w mojej pracy to wątpliwości, kiedy zaczyna się pierwszy, czy np. drugi weekend miesiąca. Nie ma problemu? Jeżeli spotkanie ma się zacząć w piątek, a pierwszy dzień miesiąca wypada np. w sobotę, to problem jest. To jest pierwszy weekend, czy pierwszy weekend będzie ten następny? Jakoś tak zwykle bywa, że każdy z rodziców liczy inaczej ten pierwszy weekend i zdaniem jednego to jeszcze nie ten weekend, a jak się pojawia po dziecko w kolejny weekend, to słyszy, że przecież pierwszy weekend był tydzień temu. Nie stawił się na spotkanie z dzieckiem, to przepadło. Warto pamiętać o takich kłopotach i maksymalnie precyzyjnie formułować swój wniosek. Jeżeli drugi rodzic tylko czeka na pretekst, by kontakt się nie odbył, to brak precyzji jest okazją nie do pogardzenia.

3
mar

WZNOWIENIE POSTĘPOWANIA ROZWODOWEGO

Do rozważań na ten temat skłoniła mnie wiadomość e-mail z pytaniem od czytelniczki bloga. Tutaj przedstawię skrót:

Rozwód z winy pana X orzeczony w 2011 r. Już po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego, w innej sprawie biegli orzekli, że p. X był chory psychicznie i niepoczytalny na długo przed rozwodem.

Pytanie:

czy jest szansa „zniesienia” wyłącznej winy pana X rozpadu małżeństwa.

Nazywając rzecz po imieniu, chodzi w tym przypadku o ewentualne wznowienie sprawy rozwodowej ze względu na nowe okoliczności i dowody (zakładamy, że pan X nie wiedział, że jest chory). Przepisy kodeksu postępowania cywilnego przewidują możliwość złożenia skargi o wznowienie postępowania na tej podstawie (są też inne możliwe podstawy wznowienia), ale …

Termin do złożenia skargi to 3 miesiące od dowiedzenia się o tej ważnej okoliczności, ale nie później niż 5 lat (chyba, że strona nie miała możliwości działania, albo nie była w sposób odpowiedni reprezentowana). Nie chcę nikogo zanudzać sprawami technicznymi, ale dwie kwestie są warte podkreślenia.

Po pierwsze: nie można wznowić postępowania rozwodowego, jeżeli którykolwiek z rozwiedzionych małżonków wstąpił w nowy związek małżeński (dla dociekliwych – o konstytucyjności tego przepisu wypowiedział się już Trybuna Konstytucyjny – sygn. akt: SK 11/09).

Po drugie postępowanie można wznawiać co do zasady jeden jedyny raz.

14
lut

ZŁOTA KLATKA

Niestety nie jestem autorem tytułu dzisiejszego wpisu. To słowa mojej wczorajszej klientki opisujące jej egzystencję.

O co chodzi? O bezpieczną i znaną, choć niesatysfakcjonującą codzienność w małżeństwie. To właśnie „złota klatka”. Na zewnątrz tej klatki jest nieznana i ryzykowna „zewnętrzność” po rozwodzie, czy separacji. To oczywiście nie pierwsza klientka/klient tak opisujący swoją rzeczywistość, ale pierwsza – która tak ładnie to nazwała.

Nie odpowiem na pytanie, co jest lepsze (klatka, czy wolność), bo każdy musi to cenić sam. Warto jednak zastanowić się nad argumentami za i przeciw.

Pamiętam klientkę, która chciała się rozwieść, ale strasznie się bała, jak sobie poradzi po rozwodzie sama z dziećmi, gdyby nie dostawała alimentów na dzieci (zasądzone alimenty to jedno, egzekucja – niestety – drugie). Zaczęłyśmy wszystko analizować i okazało się, że pani mieszka w domu należącym do jej matki, a nawet w razie braku środków do życia rodzina jej nie zostawi i ma na kogo liczyć.

Nie namawiam nikogo do rozwodu, czy separacji. Uważam wręcz, że jeżeli jest co ratować, to warto, zwłaszcza, gdy są dzieci. Chodzi mi tylko o to, że najczęściej boimy się nieznanego i tylko z tego strachu wybieramy bezpieczne – bo znane – życie. Jeżeli już zdefiniujemy, co dla nas oznacza to „nieznane”, to po prostu łatwiej podjąć świadomą decyzję, czy to w jedną, czy w drugą stronę. Możemy porozmawiać z rodziną, przyjaciółmi. Są różnego rodzaju instytucje świadczące pomoc. Jest też możliwość podjęcia terapii psychologicznej (rodzinnej, lub indywidualnej), czy też mediacji.

To wszystko jest bardzo trudne i psychicznie obciążające, ale warte przemyślenia przed podjęciem ostatecznej decyzji.

6
lut

PEŁNOMOCNIK W SPRAWIE ROZWODOWEJ/O SEPARACJĘ

Przyznam, że trochę zaniedbałam moje blogowe obowiązki. Raz – praca, dwa – krótka nieobecność. Liczę na wyrozumiałość i spieszę nadrobić zaległości.

Miałam pisać o czym innym, ale p. Aneta (pod tym wpisem) zadała mi pytanie. Zmieniłam moje plany, bo temat bardzo mi się spodobał.

Zacznijmy od tego: kto może być pełnomocnikiem w sprawie rozwodowej lub o separację? Każdy oczekuje po mnie odpowiedzi: adwokat i to oczywiście prawda (albo i pół prawdy, bo również radca prawny) ale zaskoczę czytelnika. Pełnomocnikiem może być również członek rodziny: rodzic, rodzeństwo, dziecko (także dziecko adoptowane), wnuk (na tym skończę wyliczankę, bo prawnuki wydają mi się już bardzo mało prawdopodobni) – to wynika z zasad ogólnych. Z przyczyn oczywistych pominęłam małżonka, bo akuratnie w tych sprawach małżonek jest przeciwnikiem procesowym. Trzeba pamiętać, że w treści pełnomocnictwa musi być zaznaczone, że jest to pełnomocnictwo do reprezentowania w sprawie o rozwód lub separację.

Szczerze przyznam, że nie spotkałam się z sytuacją reprezentacji w sprawie rozwodowej przez członka rodziny, ale jest to jak najbardziej prawnie dopuszczalne. Rodzicom, czy dzieciom raczej oszczędzamy szczegółów nieudanego pożycia małżeńskiego. Dowód?

Pamiętam, jak – lata temu przyszła do mojej kancelarii starsza, elegancja pani, która zażądała ode mnie informacji, czy prowadzę sprawę rozwodową jej córce. Chciała się dowiedzieć ode mnie szczegółów sprawy. Oczywiście odmówiłam udzielenia informacji i tej, czy prowadzę sprawę, i dotyczącej samej sprawy (obowiązuje mnie tajemnica adwokacka). Zaproponowałam, żeby Pani zapytała po prostu córki i usłyszałam – „no tak, ale ona właśnie nie chce mi nic powiedzieć”.

Wracając do pełnomocnika – członka rodziny – ma takie same prawa i obowiązki, jak każdy – również profesjonalny – pełnomocnik. Co więcej, pełnomocnictwo automatycznie zawiera uprawnienie do udzielenia dalszego pełnomocnictwa adwokatowi lub radcy prawnemu (chyba, że z treści pełnomocnictwa wynika co innego). Jak każde pełnomocnictwo, także i to dla członka rodziny może być wypowiedziane. O tym fakcie należy niezwłocznie powiadomić sąd – do tego czasu sąd będzie traktował dotychczas działającą osobę, jako pełnoprawnego pełnomocnika (będzie np. nadal wysyłał na adres odwołanego pełnomocnika pisma procesowe).

Na koniec wspomnę jeszcze o pełnomocnictwie do doręczeń (zwłaszcza w sytuacji zamieszkiwania za granicą – zdecydowanie przyspiesza czas trwania sprawy). Nie jest to pełnomocnictwo procesowe (umożliwiające działanie w procesie), pełnomocnikiem do doręczeń może więc zostać dowolnie wybrana osoba.

8
sty

POSIEDZENIE POJEDNAWCZE

http://youtu.be/9V27UEeX9JU&rel=0:

Właściwie nie planowałam już wpisów na blogu w starym roku, ale przeczytałam artykuł autorstwa p. Terlikowskiego na www.rp.pl i nie ma siły – muszę. Nie czuję się godnym interlokutorem dla pana redaktora, ale coś o rozwodach wiem (choć nie wiem, czy więcej od autora artykułu, który można przeczytać tu).

Nigdy nie odważyłabym się twierdzić, że rozwód to coś dobrego. Jak byśmy na to nie spojrzeli to jednak jakieś niepowodzenie życiowe. Razi mnie jednak czarno-białe postrzeganie rzeczywistości przez autora artykułu. Mogę się zgodzić, że eufemizmy są milsze uchu niż brutalny język, ale rozwód jest rozwodem. Osobiście nigdy nie spotkałam się z zastąpieniem tej nazwy pogonią za szczęściem. Nie spotkałam się też w rozmowie z którymkolwiek z moich klientów z taką motywacją decyzji o rozwodzie.

Mam na koncie naprawdę dużo rozwodów. Mam też na koncie „uniknięcia” rozwodu, choć – nie ma co ukrywać – statystycznie znacznie mniej. Nie jest jednak moim celem rozwiedzenie każdego, kto do mnie przyjdzie z problemem małżeńskim.

Wracając do ostrych ocen p. Terlikowskiego i niewątpliwie budzącego emocje sposobu wyrażania opinii muszę zwrócić uwagę na fakt, że jednak życie jest pełne raczej odcieni szarości. Nie każda rozwodząca się osoba ma już kogoś. Czasem to po prostu ucieczka przed małżonkiem. Skok na głęboką i nieznaną wodę, czasem nawet po wielu latach bezpiecznego, bo znanego trwania. Oczekiwanie, że bez względu na wszystko będzie się trwało i cierpiało, jest chyba nieuzasadnione. Nie każdego stać na heroizm, zwłaszcza, gdy heroizm ma dotknąć innych bliskich. Nie wiem, czy dziecko będzie szczęśliwsze w domu bez miłości i wzajemnego szacunku, niż w rozbitej, ale dającej poczucie bezpieczeństwa rodzinie. Czy należy znosić poniżanie i bicie na oczach dzieci, czy lepiej podjąć trudną decyzję? Moje przykłady, to także pewne modele. Tak jak p. Terlikowski posługuję się skrajnością ,tyle że z drugiego bieguna. Prawda jak zwykle leży gdzieś pośrodku.

 

 

21
gru

BOŻE NARODZENIE 2013

Nie ma co ukrywać, jak zwykle święta przyszły za szybko. Pracy w kancelarii – nadal dużo, pracy w domu – przez święta – jeszcze więcej niż zwykle :-). Zawsze jednak musi się znaleźć czas na życzenia. Skoro jestem z Krakowa, to skorzystam ze zdjęcia przepięknej szopki krakowskiej autorstwa Bronisława Pięcika.

Szopka_krakowska_Bronisław_Pięcik

 

 

Wszystkim czytelnikom bloga składam serdecznie życzenia zdrowych i radosnych świąt Bożego Narodzenia,

a w Nowym Roku 2014 pomyślności i spełnienia marzeń (przynajmniej niektórych).

10
gru

WIZYTA U PSYCHOLOGA W TRAKCIE ROZWODU

Może nie pisałabym o psychologach, gdyby nie fakt, że niektórzy czytelnicy trafiają na mojego bloga wpisując do wyszukiwarki właśnie takie słowa kluczowe, jak w tytule dzisiejszego wpisu. Na żywo też zdarzają się pytania na ten temat. Najczęściej – w kontekście obaw, że mąż/żona wykorzysta fakt wizyt u psychologa, jako argument w sprawie, że jest się chorym psychicznie, a co za tym idzie np. nie można opiekować się w takim razie dziećmi.

Czy wizyta u psychologa faktycznie może zaszkodzić w rozwodzie?

W typowej sytuacji absolutnie nie. Ci, którzy u mnie byli choćby tylko po poradę (a akuratnie czytają ten wpis) pewnie się teraz uśmiechną, bo ja sama bardzo często polecam klientom kontakt z psychologiem. Uważam, że tak stresujący czas, jakim jest okres rozwodu, łatwiej przejść z pomocą wykwalifikowanej osoby. To żaden wstyd. Po drugie – nie świadczy o jakiejkolwiek chorobie psychicznej (psycholog to nie psychiatra). Po trzecie, wiem od klientów (a często też sama to obserwuję), jak pozytywne efekty może mieć takie wsparcie. Korzystanie z pomocy psychologa świadczy natomiast o tym, że podchodzi się świadomie do swoich problemów i szuka się ich rozwiązania

Oczywiście terapia psychologiczna może iść w wielu kierunkach, od terapii małżeńskiej począwszy na pomocy psychologa dziecięcego skończywszy. To zależy od oczekiwań i potrzeb klienta. Ważne jest natomiast, żeby trafić do „dobrego” psychologa, tzn. mam na myśli taką osobę, co do której mamy przekonanie, że słucha i rozumie, co mówimy, a do tego jeszcze potrafi udzielić rozsądnych rad.

Do dzisiaj pamiętam klientkę, która chcąc dać szansę mężowi zgodziła się na terapię i na pierwszym spotkaniu usłyszała pytanie, czy kiedykolwiek zdradziła męża (zdrada ze strony męża była powodem rozpadu małżeństwa). Zgodnie z prawdą odpowiedziała, że nie, na co psycholog stwierdził, że może już najwyższy czas, żeby zdradziła. Pewnie miała to być terapia szokowa. I była. Zszokowana klientka zakończyła terapię, a w niedługim czasie sąd definitywnie zakończył małżeństwo. Podałam najbardziej negatywny i – na szczęście – odosobniony przykład terapii psychologicznej (u nieodpowiedniego psychologa), z jakim się zetknęłam. Na co dzień, w mojej pracy, spotykam się z bardzo pozytywnymi efektami kontaktu z psychologiem. Psychologa nie należy się bać – może bardzo pomóc.

24
lis

ILE LAT SEPARACJI PRZED ROZWODEM

Spotykam się czasem z takim pytaniem, więc blog będzie idealnym miejscem na odpowiedź. Czy prawo polskie wymaga określonego czasu separacji faktycznej (nieorzeczonej przez sąd), żeby można orzec rozwód? Otóż nie.

Nasz kodeks rodzinny nie stawia żadnych sztywnych granic. Żeby otrzymać rozwód w Polsce trzeba przekonać sąd, że doszło do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego (pisałam o tym tu). W istocie rzeczy oznacza to faktyczną separację. Nawet jeśli małżonkowie nadal mieszkają razem, nie można spać w jednym łóżku, chodzić razem na zakupy, spędzać czas wolny ze sobą, prasować współmałżonkowi koszule, czy sukienki, gotować obiadu dla drugiej połówki itp., itd. Zwykle wspólnota gospodarcza trwa najdłużej – siłą rozpędu. Niestety okres okołorozwodowy nie jest czasem na prezentowanie swojego dobrego wychowania. Często spotykam się ze zdumieniem klienta, że jego zwykłe (wcale niemałżeńskie) odruchy, np. pomoc w holowaniu zepsutego auta, może być potraktowane jako trwanie więzi gospodarczej, a co za tym idzie – przeszkodzić w uzyskaniu rozwodu.

Jeżeli w ogóle chcemy myśleć o rozwodzie to niestety tego typu „usługi małżeńskie” muszą się skończyć.

Ocena, czy czas faktycznej separacji jest wystarczający, należy do sądu (oczywiście doświadczony prawnik zawsze może ocenić naszą konkretną sytuację, choć nigdy ze 100% pewnością. Raczej z dużą dozą prawdopodobieństwa). Trzeba pamiętać, że inaczej będzie w sprawie, w której doszło do zdrady, inaczej – w długoletnim małżeństwie, w którym stopniowo dochodziło do wypalenia więzi. Nie mogę więc przedstawić uniwersalnej recepty, czy też odpowiedzieć, czy wystarczy miesiąc, czy trzeba jeszcze trochę poczekać.

12
lis

OPIEKA NAPRZEMIENNA – DLACZEGO NIE?

Przeczytałam ostatnio w Newsweeku (nr 45/2013) rozmowę z Hubertem Urbańskim. Zatrzymam się nad kilkoma zdaniami: „Żyjemy w kraju, w którym kobiecie wystarczy powiedzieć przed wymiarem sprawiedliwości „jestem matką” i dzieci zostają przy niej. A jak facet powie „jestem ojcem”, to usłyszy „i co z tego?”. Ja z tego powodu nie dostałem szansy na opiekę naprzemienną nad córkami”. I o to ostatnie zdanie właśnie mi chodzi.

Oczywiście nie znam szczegółów sprawy rozwodowej Huberta Urbańskiego i nie o tym mój dzisiejszy wpis. W żaden sposób nie odnoszę się także do prywatnych odczuć p. Urbańskiego z rozwodu.

Opieka naprzemienna – coraz modniejsza, coraz częściej obecna w rozmowach z klientami, coraz częściej przez klientów oczekiwana. Dlaczego jest rzadko orzekana? Bo to najbardziej wymagająca forma współpracy między rozwiedzionymi rodzicami, jaką można sobie wyobrazić. Psychologowie podkreślają, że rodzice muszą potrafić się porozumiewać w sprawach dziecka i prezentować podobne modele wychowawcze. Nie może być tak, że przez tydzień dziecko będzie mogło robić co chce (bezstresowe wychowanie), a u drugiego rodzica będzie rozliczane z każdej godziny życia. Przeciwstawne przykłady można mnożyć. Opieka naprzemienna ma służyć dziecku, a nie rodzicom. Dziecko powinno żyć w tym samym otoczeniu. Jeżeli rodzice mieszkają od siebie w dużym oddaleniu, to może to również być przeszkodą w sprawowaniu opieki naprzemiennej.

Moim zdaniem potrzebna jest też duża doza wzajemnego zaufania rozwiedzionych małżonków do siebie, jako rodziców (o to niestety zwykle trudno przy rozwodzie). To, że ta druga osoba nie sprawdziła się w roli małżonka, nie znaczy, że nie może być fantastycznym rodzicem. Warto rozróżniać te dwie role.

Każdy sąd orzekając o formie sprawowania władzy rodzicielskiej musi mieć na uwadze dobro dziecka. Orzeczenie takie jest poprzedzone opinią psychologiczną (nie piszę RODK, bo to obecnie stoi pod dużym znakiem zapytania). Jeżeli rodzice spełniają warunki prawidłowej współpracy dla dobra dziecka, to nie są bez szans.

To wszystko, o czym pisałam wyżej z całą pewnością jest możliwe, choć dość rzadko spotykane. Jeżeli ten wpis czyta psycholog, to zachęcam gorąco do komentarzy i uzupełnienia mojego prywatnego zestawienia warunków koniecznych do stosowania opieki naprzemiennej. Nie mam pewności, czy opisałam wszystkie warunki potrzebne do sprawowania opieki naprzemiennej.